• 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
  • 7
  • 8
  • 9
  • 10
  • 11
  • 12
  • 13
  • 14
  • 15
  • 16
  • 17
  • 18
  • 19
  • 20
  • 21
  • 22
  • 23
  • 24
  • 25
  • 26
  • 27
  • 28
  • 29
  • 30
  • 31
  • 32
  • 33
  • 34
  • 35
  • 36
  • 37
  • 38
  • 39
  • 40
  • 41
  • 42
  • 43
  • 44
  • 45
  • 46
  • 47
  • 48
  • 49
  • 50
  • 51
  • 52
  • 53
  • 54
  • 55
  • 56
  • 57
  • 58
  • 59
  • 60
  • 61
  • 62
  • 63
  • 64
  • 65
  • 66
  • 67
  • 68
  • 69
  • 70
  • 71
  • 72
  • 73
  • 74
  • 75
  • 76
  • 77
  • 78
  • 79
  • 80
  • 81
  • 82
  • 83
  • 84
  • 85
  • 86
  • 87
  • 88
  • 89
  • 90
  • 91
  • 92
  • 93
  • 94
  • 95
  • 96
  • 97
  • 98
  • 99
  • 100
  • 101
  • 102
  • 103
  • 104
  • 105
  • 106
  • 107
  • 108
  • 109
  • 110
  • 111
  • 112
  • 113
  • 114
  • 115
  • 116
  • 117
  • 118
  • 119
  • 120
  • 121
  • 122
  • 123
  • 124
  • 125
  • 126
  • 127
  • 128
  • 129
  • 130
  • 131
  • 132
  • 133
  • 134
  • 135
  • 136
  • 137
  • 138
  • 139
  • 140
  • 141
  • 142
  • 143
  • 144
  • 145
  • 146
  • 147
  • 148
  • 149
  • 150
  • 151
  • 152
  • 153
  • 154
  • 155
  • 156
  • 157
  • 158
  • 159
  • 160
  • 161
  • 162
  • 163
  • 164
  • 165
  • 166
  • 167
  • 168
  • 169
  • 170
  • 171
  • 172
  • 173
  • 174
  • 175
  • 176
  • 177
  • 178
  • 179
  • 180
  • 181
  • 182
  • 183
  • 184
  • 185
  • 186
  • 187
  • 188
  • 189
  • 190
  • 191
  • 192
  • 193
  • 194
  • 195
  • 196
  • 197
  • 198
  • 199
  • 200
  • 201
  • 202
  • 203
  • 204
  • 205
  • 206
  • 207
  • 208
  • 209
  • 210
  • 211
  • 212
  • 213
  • 214
  • 215
  • 216
  • 217
  • 218
  • 219
  • 220
  • 221
  • 222
  • 223
  • 224
  • 225
  • 226
  • 227
  • 228
  • 229
  • 230
  • 231
  • 232
  • 233
  • 234
  • 235
  • 236
  • 237
  • 238
  • 239
  • 240
  • 241
  • 242
  • 243
  • 244
  • 245
  • 246
  • 247
  • 248
  • 249
  • 250
  • 251
  • 252
  • 253
  • 254
  • 255
  • 256
  • 257
  • 258
  • 259
  • 260
  • 261
  • 262
  • 263
  • 264
  • 265
  • 266
  • 267
  • 268
  • 269
  • 270
  • 271
  • 272
  • 273
  • 274
  • 275
  • 276
  • 277
  • 278
  • 279
  • 280
  • 281
  • 282
  • 283
  • 284
  • 285
  • 286
  • 287
  • 288
  • 289
  • 290
  • 291
  • 292
  • 293
  • 294
  • 295
  • 296
  • 297
  • 298
  • 299
  • 300
  • 301
  • 302
  • 303
  • 304
  • 305
  • 306
  • 307
  • 308
  • 309
  • 310
  • 311
  • 312
  • 313
  • 314
  • 315
  • 316
  • 317
  • 318
  • 319
  • 320
  • 321
  • 322
  • 323
  • 324
  • 325
  • 326
  • 327
  • 328
  • 329
  • 330
  • 331
  • 332
  • 333
  • 334
  • 335
  • 336
  • 337
  • 338
  • 339
  • 340
  • 341
  • 342
  • 343
  • 344
  • 345
  • 346
  • 347
  • 348
  • 349
  • 350
  • 351
  • 352
  • 353
  • 354
  • 355
  • 356
  • 357
  • 358
  • 359
wtorek, 17 wrzesień 2013 10:43

Sposoby odwołania darowizny

Napisał 

Sposoby odwołania darowiznyZ uwagi na nieodpłatność darowizny oraz jej charakter jako umowy jednostronnie zobowiązującej, w pewnych ściśle określonych przez prawo przypadkach, darowizna, nawet już wykonana, może zostać przez darczyńcę odwołana.


1. Po pierwsze niewykonana jeszcze darowizna, może zostać przez darczyńcę (i tylko przez niego – w szczególności darowizny nie mogę odwołać jego spadkobiercy) odwołana, jeżeli po zawarciu tej umowy, stan majątkowy darczyńcy uległ takiemu pogorszeniu , iż wykonanie darowizny spowodowałoby uszczerbek dla utrzymania koniecznego darczyńcy bądź wpłynęłoby na jego zdolność alimentacyjną, czyli uniemożliwiłoby spełnianie przez niego obowiązku alimentacyjnego. Widać więc, iż chodzi o istotne pogorszenie się stanu majątkowego darczyńcy. Nie ma natomiast znaczenia jakie są przyczyny zmiany jego stanu majątkowego. Mogą to być zarówno przyczyny obiektywne, a więc niezależne od czynów darczyńcy jak i subiektywne, czyli od jego decyzji zależne. Także pogorszenie się stanu majątkowego z winy lub niedbalstwa darczyńcy będzie uprawniało go do jej odwołania (natomiast obdarowany będzie mógł wystąpić z roszczeniem o naprawienie szkody wynikłej z niewykonania przez darczyńcę zobowiązania – art. 891 k.c.). Natomiast, jeśli darczyńca po wykonaniu darowizny popadnie w niedostatek, w rozumieniu art. 133 k.r.o, a więc gdy osoba ta nie jest w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb na poziomie minimum socjalnego, to nie może już  darowizny odwołać. W takiej sytuacji darczyńca ma jedynie uprawnienie do wystąpienia do obdarowanego o dostarczanie mu środków utrzymania (ciężar udowodnienia znacznego pogorszenia się jego stanu majątkowego spoczywa po stronie darczyńcy). W tym przypadku jednak istotne są przyczyny popadnięcia darczyńcy w niedostatek – jeśli stan niedostatku został spowodowany przez darczyńcę z jego winy lub z powodu niedbalstwa, to obdarowany mógłby odmówić spełniania świadczeń na jego rzecz (stosujemy tutaj analogiczną konstrukcję jak w kodeksie rodzinnym i opiekuńczym z przepisu art. 1441 k.r.o.). Należy jednak pamiętać, iż obdarowany, poprzez zwrot wartości przedmiotu darowizny, może zwolnić się od obowiązku utrzymania darczyńcy.

2. Po drugie darowizna może być również odwołana, nawet jeżeli została już wykonana. Ustawa wprowadza jednak wymóg zaistnienia rażącej niewdzięczności obdarowanego względem darczyńcy, która to niewdzięczność zaistniała już po zawarciu umowy darowizny. To czy w danej sprawie zachodzi rażąca niewdzięczność musi być zawsze badane indywidualnie, w stosunku do konkretnego stanu faktycznego. Jednakże pomocną może okazać się ogólna reguła interpretacyjna, które stanowi iż za rażącą niewdzięczność można uznać takie zachowanie obdarowanego, które skierowane jest przeciwko darczyńcy (zarówno bezpośrednio jak i pośrednio) i które, rozpatrywanie obiektywnie musi być uznane za szczególnie krzywdzące. Przykładami takiego zachowania może być:
przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub czci albo przeciwko majątkowi darczyńcy;

  • naruszenie przez obdarowanego spoczywających na nim obowiązków wynikających ze stosunków osobistych;

  • odmówienie pomocy w chorobie, odmowa pomocy osobom starszym;

  • rozpowszechnianie uwłaczających informacji o darczyńcy;

  • pobicia czy ciężkie znieważenia;

Za rażącą niewdzięczność uznana będzie także zdrada małżeńska.

Darowizna może być również odwołana przez spadkobierców darczyńcy, gdy w chwili śmierci darczyńca był uprawniony do jej odwołania bądź gdy obdarowany pozbawił darczyńcę życia lub umyślnie wywołał rozstrój zdrowia, którego skutkiem była jego śmierć. Jednakże spadkobiercy nie mogą odwołać darowizny jeżeli przed swoją śmiercią dokonał tego darczyńca.
Z uwagi na potrzebę wyeliminowania niepewności po stronie obdarowanego, darowiznę z powodu niewdzięczności można odwołać jedynie w przeciągu roku od dnia, w którym darczyńca bądź jego spadkobiercy dowiedział się o zaistnieniu przyczyny do jej odwołania.

3. Po trzecie, darowizna może być również odwołana przez przedstawiciela osoby ubezwłasnowolnionej. Przedstawiciel ten (a wiec zarówno opiekun jak i kurator, nie ma bowiem znaczenia jaki typ ubezwłasnowolnienia został w stosunku do darczyńcy orzeczony – może to być zarówno ubezwłasnowolnienie całkowite jak i częściowe) może domagać się rozwiązania umowy darowizny (nawet już wykonanej), dokonanej przez darczyńcę przed jego ubezwłasnowolnieniem, jeżeli darowizna ta, ze względu na wartość świadczenia i brak uzasadnionych pobudek jest nadmierna. Przepis ten zwiększa ochronę takiego darczyńcy. Bowiem jeżeli w krótkim okresie czasu zostało wobec niego orzeczone ubezwłasnowolnienie, to zachodzi przypuszczenie, że dokonując darowizny mógł nie do końca zdawać sobie sprawę ze swojego postępowania. Ciężar udowodnienia iż taka darowizna faktycznie jest nadmierna i dokonana została w sposób nieuzasadniony spoczywa po stronie przedstawiciela ubezwłasnowolnionego darczyńcy. Uprawnienie do żądania rozwiązania umowy darowizny również jest ograniczone w czasie. Przedstawiciel nie może bowiem żądać jej rozwiązania po upływie dwóch lat od jej wykonania.

Zgodnie natomiast z art. 900 k.c. darowizna powinna być odwołana w formie pisemnej. Jednakże ustawa nie nakłada żadnego rygoru w przypadku nie zachowania tej formy (jest to bowiem jedynie forma pisemna dla celów dowodowych – ad probationem z art. 74 k.c.) a więc tak naprawdę to oświadczenie o odwołaniu darowizny może zostać złożone w dowolnej formie.  Natomiast sam zwrot przedmiotu odwołanej darowizny powinien nastąpić zgodnie z przepisami o bezpodstawnym wzbogaceniu (art. 405 – 414 k.c.).

Możliwość odwołania darowizny ulega jeszcze jednemu ograniczeniu. Zgodnie bowiem z art. 902 k.c. darowizny nie można odwołać, jeżeli jej dokonanie czyni zadość obowiązkowi wynikającemu z zasad współżycia społecznego. Takie sformułowanie jest nawiązaniem do treści art. 411 pkt. 2 k.c, który stanowi iż nie można żądać zwrotu świadczenia jeżeli spełnienie świadczenia czyni zadość zasadom współżycia społecznego. Ustawodawca nie tłumaczy jednak co rozumie pod pojęciem klauzuli generalnej zasad współżycia społecznego. W takich przypadkach zawsze trzeba zbadać przyczyny dokonania przez darczyńcę bezpłatnego przysporzenia – i jeżeli powody zachowania darczyńcy będą wyczerpywać znamiona świadczenia czyniącego zadość obowiązkom wynikającym z zasad współżycia społecznego to należy uznać, iż darowizna taka nie będzie mogła być odwołana.

Stan prawny na: 17.09.2013

 

Czytany 2119 razy

Wzory pism

Jak to załatwić

Newsy


"Janosikowe" pod lupą Trybunału Konstytucyjnego
niedziela, 09, grudzień 2012
  W tym tygodniu ...

"Wieloletni program inwestycji kolejowych do roku 2015"
czwartek, 07, listopad 2013
We wtorek Rada...

Wyszukaj

Odwiedza nas

Odwiedza nas 262 gości oraz 0 użytkowników.

Sondaż

Jak oceniasz 25 lat III Rzeczpospolitej?

Zdecydowanie pozytywnie, Polska zmieniła się nie do poznania - 57.2%
Pozytywnie, choć wiele spraw się nie udało - 10.3%
Raczej negatywnie, kraj się zmienił, ale można było lepiej wykorzystać ten czas - 14.1%
Zdecydowanie negatywnie, III RP zupełnie nie spełnia moich oczekiwań - 17.9%
Nie mam zdania - 0.6%

Ilość głosów: 341
Głosowanie zakończone : 19 Lip 2014 - 00:00

Czasopismo PrawoProsto.pl

wydawca: Łukasz Kasza

ul. Spółdzielcza 3

44-336 Jastrzębie-Zdrój

(redakcja)

red. naczelny: Łukasz Kasza