• 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
  • 7
  • 8
  • 9
  • 10
  • 11
  • 12
  • 13
  • 14
  • 15
  • 16
  • 17
  • 18
  • 19
  • 20
  • 21
  • 22
  • 23
  • 24
  • 25
  • 26
  • 27
  • 28
  • 29
  • 30
  • 31
  • 32
  • 33
  • 34
  • 35
  • 36
  • 37
  • 38
  • 39
  • 40
  • 41
  • 42
  • 43
  • 44
  • 45
  • 46
  • 47
  • 48
  • 49
  • 50
  • 51
  • 52
  • 53
  • 54
  • 55
  • 56
  • 57
  • 58
  • 59
  • 60
  • 61
  • 62
  • 63
  • 64
  • 65
  • 66
  • 67
  • 68
  • 69
  • 70
  • 71
  • 72
  • 73
  • 74
  • 75
  • 76
  • 77
  • 78
  • 79
  • 80
  • 81
  • 82
  • 83
  • 84
  • 85
  • 86
  • 87
  • 88
  • 89
  • 90
  • 91
  • 92
  • 93
  • 94
  • 95
  • 96
  • 97
  • 98
  • 99
  • 100
  • 101
  • 102
  • 103
  • 104
  • 105
  • 106
  • 107
  • 108
  • 109
  • 110
  • 111
  • 112
  • 113
  • 114
  • 115
  • 116
  • 117
  • 118
  • 119
  • 120
  • 121
  • 122
  • 123
  • 124
  • 125
  • 126
  • 127
  • 128
  • 129
  • 130
  • 131
  • 132
  • 133
  • 134
  • 135
  • 136
  • 137
  • 138
  • 139
  • 140
  • 141
  • 142
  • 143
  • 144
  • 145
  • 146
  • 147
  • 148
  • 149
  • 150
  • 151
  • 152
  • 153
  • 154
  • 155
  • 156
  • 157
  • 158
  • 159
  • 160
  • 161
  • 162
  • 163
  • 164
  • 165
  • 166
  • 167
  • 168
  • 169
  • 170
  • 171
  • 172
  • 173
  • 174
  • 175
  • 176
  • 177
  • 178
  • 179
  • 180
  • 181
  • 182
  • 183
  • 184
  • 185
  • 186
  • 187
  • 188
  • 189
  • 190
  • 191
  • 192
  • 193
  • 194
  • 195
  • 196
  • 197
  • 198
  • 199
  • 200
  • 201
  • 202
  • 203
  • 204
  • 205
  • 206
  • 207
  • 208
  • 209
  • 210
  • 211
  • 212
  • 213
  • 214
  • 215
  • 216
  • 217
  • 218
  • 219
  • 220
  • 221
  • 222
  • 223
  • 224
  • 225
  • 226
  • 227
  • 228
  • 229
  • 230
  • 231
  • 232
  • 233
  • 234
  • 235
  • 236
  • 237
  • 238
  • 239
  • 240
  • 241
  • 242
  • 243
  • 244
  • 245
  • 246
  • 247
  • 248
  • 249
  • 250
  • 251
  • 252
  • 253
  • 254
  • 255
  • 256
  • 257
  • 258
  • 259
  • 260
  • 261
  • 262
  • 263
  • 264
  • 265
  • 266
  • 267
  • 268
  • 269
  • 270
  • 271
  • 272
  • 273
  • 274
  • 275
  • 276
  • 277
  • 278
  • 279
  • 280
  • 281
  • 282
  • 283
  • 284
  • 285
  • 286
  • 287
  • 288
  • 289
  • 290
  • 291
  • 292
  • 293
  • 294
  • 295
  • 296
  • 297
  • 298
  • 299
  • 300
  • 301
  • 302
  • 303
  • 304
  • 305
  • 306
  • 307
  • 308
  • 309
  • 310
  • 311
  • 312
  • 313
  • 314
  • 315
  • 316
  • 317
  • 318
  • 319
  • 320
  • 321
  • 322
  • 323
  • 324
  • 325
  • 326
  • 327
  • 328
  • 329
  • 330
  • 331
  • 332
  • 333
  • 334
  • 335
  • 336
  • 337
  • 338
  • 339
  • 340
  • 341
  • 342
  • 343
  • 344
  • 345
  • 346
  • 347
  • 348
  • 349
  • 350
  • 351
  • 352
  • 353
  • 354
  • 355
  • 356
  • 357
  • 358
  • 359
  • 360
  • 361
  • 362
  • 363
  • 364
  • 365
  • 366
  • 367
  • 368
  • 369
  • 370
  • 371
  • 372
  • 373
  • 374
  • 375
  • 376
  • 377
  • 378
  • 379
  • 380
  • 381
  • 382
  • 383
  • 384
czwartek, 29 marzec 2012 17:25

Obowiązek zawiadomienia o przestępstwie

Napisał 

Obowiązek zawiadomienia o przestępstwieDzisiejszy tekst poświęciłem obowiązkowi zawiadomienia odpowiednich organów władzy publicznej w razie uzyskania informacji o popełnionym przestępstwie. Na kim ciąży obowiązek zawiadomienia? Do kogo należy się udać? Wreszcie fundamentalna kwestia - jakie konsekwencje mogą nas spotkać w razie nieuczynienia zadość wymogom ustawy?


 

 

W polskim społeczeństwie jakakolwiek forma „donosu” ma jak najgorsze skojarzenia. Wiąże się to w dużej mierze ze spuścizną czasów PRL, kiedy to przez donosy anonimowych, „życzliwych” ludzi dochodziło do prześladowań, zwolnień z pracy. Donosy dostarczane bezpiece nierzadko miały kontekst polityczny lub służyły zdyskredytowaniu innej osoby.


Jednakże w dzisiejszych realiach, w demokratycznym państwie prawa, wciąż pokutuje owo przeświadczenie, wypływające z „dorobku” PRL. Ludzie nierzadko w obawie przed stygmatyzacją decydują się na zaniechanie tego obowiązku.


Niniejsza kwestia jest uregulowana w art. 240 kodeksu karnego oraz w art. 304 kodeksu postępowania karnego. Już na samym początku należy zauważyć, że niedopełnienie obowiązku z art. 240 k.k. jest przestępstwem, za które może grozić nawet trzy lata pozbawienia wolności. Natomiast przepis z art. 304 k.p.k. stanowi jedynie obowiązek natury moralnej, który nie jest zagrożony żadną sankcją przewidzianą w prawie.

Art. 240 k.k. stanowi, iż posiadanie wiarygodnej wiadomości o karalnym przygotowaniu, usiłowaniu lub dokonaniu czynu zabronionego generuje obowiązek zawiadomienia niezwłocznie organu powołanego do ścigania przestępstw. W praktyce są to prokuratura i policja. Jednak nie są to jedyne instytucje, których ustawowym zadaniem jest właśnie tego rodzaju działalność. Należy w tym miejscu wymienić przede wszystkim ABW, CBA, Straż Graniczną, Służbę Celną, Żandarmerię Wojskową, Inspekcję Transportu Drogowego czy nawet Straż Leśną. Czy ten obowiązek dotyczy każdego rodzaju przestępstw? Ustawa jasno wskazuje, że nie. Te określone rodzaje przestępstw to:

- ludobójstwo na tle narodowym, etnicznym, rasowym, politycznym, wyznaniowym lub grupy o określonym światopoglądzie,
- przestępstwa związane ze środkiem masowej zagłady,
- zamach na RP – pozbawienie niepodległości, oderwanie części obszaru lub zmianę przemocą ustroju,
- zamach terrorystyczny,
- zbrodnie wojenne,
- zamach stanu,
- szpiegostwo,
- zamach na życie Prezydenta RP,
- zamach na jednostkę Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej,
- zabójstwo,
- sprowadzenie zdarzenia powszechnie niebezpiecznego,
- porwanie statku wodnego lub powietrznego,
- wzięcie zakładnika,
- pozbawienie człowieka wolności,
- jakiekolwiek przestępstwo o charakterze terrorystycznym.

Katalog ten dotyczy najcięższych przestępstw przeciwko państwu polskiemu oraz wolności i życiu.

Dalej w art. 240 k.k. możemy przeczytać, w jakich sytuacjach jesteśmy zwolnieni z tego obowiązku. Przede wszystkim jesteśmy usprawiedliwieni, gdy mamy dostateczną podstawę do przypuszczenia, że organ powołany do ścigania przestępstw wie o przygotowywanym, usiłowanym lub dokonanym czynie zabronionym (np. przeczytaliśmy o wszczęciu śledztwa w prasie). Co więcej, nie popełnia przestępstwa również ten, kto zapobiegł popełnieniu przygotowywanego lub usiłowanego czynu zabronionego.

Ważnym przepisem jest art. 240 § 3 k.k. odnoszący się do czynu zabronionego popełnionego przez członka rodziny. Otóż nie podlega karze ten, kto zaniechał zawiadomienia z obawy przed odpowiedzialnością karną grożącą jemu samemu lub jego najbliższym.

Z kolei art. 304 k.p.k. stanowi, iż każda osoba, która dowiedziała się o popełnieniu przestępstwa ściganego z urzędu ma społeczny obowiązek zawiadomić o tym prokuratora lub policję. Nie jest to, jak już wyżej wspomniałem, obowiązek prawny i nie jest on zagrożony żadną sankcją ustawową.
Warto w tym miejscu zaznaczyć, że w art. 191 § 3 k.p.k. zawarty jest przepis chroniący osobę, która składa zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa. Otóż jeżeli zachodzi uzasadniona obawa użycia przemocy lub groźby bezprawnej wobec świadka (czyli w tym wypadku zawiadamiającego o przestępstwie) lub osoby najbliższej w związku z jego czynnościami, może on zastrzec dane dotyczące miejsca zamieszkania do wyłącznej wiadomości prokuratora lub sądu. Pisma procesowe doręcza się wówczas do instytucji, w której świadek jest zatrudniony, lub na inny wskazany przez niego adres.

W związku z zawiadomieniem o popełnieniu przestępstwa sporządza się protokół z jego ustnego przyjęcia i przesłuchania w charakterze świadka osoby zawiadamiającej. Następnie organ powołany do prowadzenia postępowania przygotowawczego ma obowiązek wydać postanowienie o wszczęciu bądź o odmowie wszczęcia śledztwa, na które przysługuje zażalenie do sądu właściwego do rozpoznania sprawy w późniejszej fazie procesu, czyli w postępowaniu głównym.

 

 

Stan prawny na: 3 maja 2012

Czytany 6807 razy

Wzory pism

Jak to załatwić

Newsy


"Wieloletni program inwestycji kolejowych do roku 2015"
czwartek, 07, listopad 2013
We wtorek Rada...

"Janosikowe" pod lupą Trybunału Konstytucyjnego
niedziela, 09, grudzień 2012
  W tym tygodniu ...

Wyszukaj

Odwiedza nas

Odwiedza nas 261 gości oraz 0 użytkowników.

Sondaż

Jak oceniasz pracę polskich sądów?

Czasopismo PrawoProsto.pl

wydawca: Łukasz Kasza

ul. Spółdzielcza 3

44-336 Jastrzębie-Zdrój

ISSN 2299-4408

red. naczelny: Łukasz Kasza